Co to jest psychosomatyka?

Psychosomatyka to dziedzina medycyny i psychologii, która bada zależności między stanem psychicznym a fizycznym. Słowo pochodzi od greckich słów psyche (dusza) i soma (ciało). W praktyce oznacza to, że wiele objawów fizycznych może mieć swoje korzenie nie w uszkodzeniu tkanek czy infekcji, ale w przeżywanych emocjach, stresie, traumach i nierozwiązanych konfliktach wewnętrznych.

Ciało staje się swoistym barometrem naszego samopoczucia psychicznego. Kiedy psychika nie radzi sobie z nadmiarem emocji, ciało przejmuje funkcję komunikacyjną.

Najczęstsze sygnały psychosomatyczne

Wielu ludzi odczuwa dolegliwości, które medycyna klasyczna trudno wyjaśnić lub leczy objawowo bez efektów. Oto kilka typowych przykładów: Bóle głowy i migreny
Mogą wynikać z chronicznego napięcia, niewyrażonego gniewu lub nadmiernego obciążenia obowiązkami.

Bóle kręgosłupa i karku
Symbolizują ciężar, jaki nosimy. Górna część pleców (kark, łopatki) wiąże się często z emocjami związanymi z odpowiedzialnością, dolna część – z brakiem wsparcia.

Problemy żołądkowe i jelitowe
Stres, lęk i „przeżuwanie” emocji mogą prowadzić do zespołu jelita drażliwego, zgagi, nudności, wymiotów czy biegunek.

Problemy skórne
Egzema, łuszczyca czy trądzik mogą mieć tło emocjonalne, np. poczucie bycia „odsłoniętym” lub „zagrożonym”.

Problemy z oddychaniem
Duszności i uczucie braku powietrza mogą wskazywać na stłumiony lęk lub traumę.

Zaburzenia snu
Trudności z zasypianiem lub budzenie się w nocy mogą być sygnałem, że psychika potrzebuje przestrzeni na przetworzenie emocji, które są wypierane w ciągu dnia.

Jak odróżnić problem psychosomatyczny od choroby?

To jedno z kluczowych pytań. Objawy psychosomatyczne:
– pojawiają się bez wyraźnej przyczyny fizycznej, mimo licznych badań,
– często mają związek z określoną sytuacją życiową (np. stres, rozstanie, utrata pracy),
– nasilają się w momentach silnego napięcia emocjonalnego,
– są przewlekłe lub nawracające mimo leczenia farmakologicznego.

To nie znaczy, że takie objawy są „wymyślone”! Ciało naprawdę cierpi – różnica polega na tym, że źródło cierpienia jest w emocjach, nie w bakteriach czy urazach.

Dlaczego ignorujemy sygnały ciała?

Wielu z nas nauczyło się tłumić emocje – bo „nie wypada”, „trzeba być silnym”, „inni mają gorzej”. Z czasem psychika nie daje już rady tłumić napięcia, więc organizm zaczyna sygnalizować problem w jedyny możliwy sposób – fizycznie.

Częste powody ignorowania sygnałów ciała:
– przekonanie, że „to nic takiego, samo przejdzie”,
– lęk przed konfrontacją z trudnymi emocjami,
– skupienie na obowiązkach, a nie na sobie,
– niewiedza o związkach między psychiką a zdrowiem.

Jak zacząć słuchać ciała?

Pierwszy krok to świadomość. Zatrzymaj się i zadaj sobie pytania:
– Kiedy pojawia się ten objaw?
– Co się wtedy dzieje w moim życiu?
– Jakie emocje tłumię?
– Czy potrafię dać sobie przestrzeń na przeżywanie?

Kolejne kroki:
– Prowadź dziennik objawów i emocji – zapisuj, co się dzieje w ciele i psychice.
– Zacznij praktykę uważności (mindfulness) – to narzędzie do bycia tu i teraz, w kontakcie z sobą.
– Zadbaj o odpoczynek – ciało regeneruje się, gdy przestajemy walczyć z przeciążeniem.
– Zasięgnij pomocy terapeuty – szczególnie jeśli objawy utrzymują się długo i są uciążliwe.

Ciało nie zdradza – ono mówi prawdę. Nie po to, by Cię zablokować, ale po to, byś się zatrzymał. Gdy mówisz „nic mi nie jest”, ale coś w środku boli – warto się wsłuchać.

Nie ignoruj zmęczenia, napięcia, bólu – mogą być Twoim najlepszym sprzymierzeńcem w rozwoju. Psychosomatyka nie jest „wymyśloną nauką” – to most między duszą a ciałem. Most, który prowadzi do zdrowia, jeśli tylko zechcesz po nim przejść.